Mã nhân vật: TG-10-002 | Nhóm: Doanh nhân thế giới | Niên đại: 1863–1947
Henry Ford, sinh ngày 30 tháng 7 năm 1863 tại Springwells Township (nay thuộc Dearborn), Michigan, Hoa Kỳ; mất ngày 7 tháng 4 năm 1947 tại Dearborn. Ông là nhà công nghiệp, nhà sáng lập Công ty Ford Motor, người cách mạng hóa sản xuất ô tô bằng dây chuyền lắp ráp di động và làm cho xe hơi trở nên phổ cập với tầng lớp trung lưu.
Ông là con trai của William Ford (người Ireland, di cư vì nạn đói khoai tây) và Mary Litogot (gốc Bỉ, được nhận nuôi). Gia đình sở hữu trang trại khá giả gần Dearborn. Ông có nhiều anh chị em. Năm 1888 kết hôn với Clara Bryant; con trai duy nhất là Edsel Bryant Ford.
Lớn lên trên trang trại, ông học tại trường một phòng. Từ nhỏ ông thích máy móc: nhận đồng hồ bỏ túi từ cha, tháo ra lắp lại và sửa cho hàng xóm. Mẹ mất năm 1876 khi ông 13 tuổi. Ông không thích công việc nông trại, say mê cơ khí. Năm 16 tuổi (1879) ông bỏ nhà đi bộ đến Detroit làm học việc thợ máy trong các xưởng. Sau ba năm ông trở về trang trại, làm việc bán thời gian cho Westinghouse và tự lập xưởng máy nhỏ.
Tự học cơ khí qua thực hành. Năm 1891 ông cùng Clara đến Detroit, làm kỹ sư cho Edison Illuminating Company, nhanh chóng lên chức trưởng kỹ sư (1893 – năm sinh con Edsel). Ban đêm ông thí nghiệm động cơ xăng. Năm 1896 ông hoàn thành chiếc Quadricycle tự chế và lái thử. Ông được Thomas Edison khuyến khích. Sau một số thất bại với Detroit Automobile Company và Henry Ford Company, năm 1903 ông thành lập Ford Motor Company với các nhà đầu tư.
Năm 1908 ra mắt Model T (“Tin Lizzie”) – xe bền, đơn giản, giá phải chăng. Để đáp ứng nhu cầu, năm 1913 ông triển khai dây chuyền lắp ráp di động đầu tiên cho ô tô tại nhà máy Highland Park, giảm thời gian sản xuất một chiếc xe từ 12 giờ xuống còn khoảng 2,5 giờ. Giá Model T giảm mạnh (từ ~850 USD xuống còn khoảng 300 USD). Ông trả lương 5 USD/ngày (1914) để giữ chân công nhân và tạo thị trường tiêu thụ. Đến 1927 đã bán hơn 15 triệu chiếc Model T. Ông mở rộng sang máy kéo, máy bay và các ngành khác.
Phương pháp sản xuất hàng loạt (Fordism) cách mạng hóa công nghiệp, giảm chi phí, tăng năng suất và phổ cập hóa ô tô. Ông thúc đẩy tiêu chuẩn hóa phụ tùng, quản lý khoa học và tạo ra tầng lớp công nhân có thu nhập đủ mua sản phẩm họ làm ra. Điều này thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ đầu thế kỷ XX và mô hình sản xuất hiện đại toàn cầu.
Việc làm cho ô tô trở nên phổ biến thay đổi cơ bản đời sống đô thị và nông thôn Mỹ: di chuyển, đô thị hóa, văn hóa tiêu dùng. Mức lương cao và ngày làm việc 8 giờ cải thiện điều kiện lao động (dù có mặt trái về kiểm soát công nhân). Ông thành lập quỹ Ford Foundation sau này.
Ông tin vào sản xuất hàng loạt, giá rẻ, lương cao. Có những quan điểm gây tranh cãi (bao gồm thái độ bài Do Thái trong một số giai đoạn). Ông viết tự truyện và các bài về công nghiệp.
Sống với vợ Clara tại điền trang Fair Lane ở Dearborn. Con trai Edsel điều hành công ty một thời gian nhưng mất sớm (1943). Ông có mối quan hệ phức tạp với gia đình và cộng sự.
Sau khi Edsel mất, ông trở lại điều hành tạm thời. Năm 1945 ông chuyển quyền cho cháu Henry Ford II. Mất năm 1947 vì xuất huyết não tại Dearborn, thọ 83 tuổi.
Henry Ford được tôn vinh là một trong những nhà công nghiệp vĩ đại nhất thế kỷ XX. Model T và dây chuyền lắp ráp định hình nền công nghiệp hiện đại và xã hội tiêu dùng. Di sản của ông vừa là đổi mới sản xuất vừa là những tranh cãi về lao động và xã hội.
Nội dung biên soạn dựa trên các nguồn tin cậy, chính thống.